એપશહેર

Interesting Fact of Budget: જ્યારે લીક થઈ ગયું હતું બજેટ, આખરે કેમ 1 ફેબ્રુઆરીએ 11 વાગ્યે જ રજૂ કરાય છે

શું તમે જાણો છો કે બજેટ પહેલી વખત 1 ફેબ્રુઆરીએ સવારે 11 કલાકે જ કેમ રજૂ કરવામાં આવે છે? બજેટની સાથે એક ચોંકાવનારો કિસ્સો પણ જોડાયેલો છે. એક સમયે બજટે સંસદમાં પહોંચતા પહેલા જ લીક થઈ ગયું હતું. દેશનું સૌથી નાનું બજેટ માત્ર 800 શબ્દોનું હતું. જ્યારે સૌથી લાબું ભાષણ નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે વર્ષ 2021માં આપ્યું હતું.

Edited byવિપુલ પટેલ | I am Gujarat 30 Jan 2023, 10:18 pm

હાઈલાઈટ્સ:

  • ભારતમાં સૌથી પહેલા 7 એપ્રિલ, 1860એ રજૂ થયું હતું.
  • વર્ષ 1950માં ગણતંત્ર ભારતનું પહેલું જ બજેટ લીક થઈ ગયું હતું.
  • વર્ષ 2000 પહેલા સુધી બજેટ 28 કે 29 ફેબ્રુઆરીએ સાંજે 5 વાગ્યે રજૂ થતું હતું.
હાઈલાઈટ ટેક્સ્ટ
I am Gujarat Union Budget 2023
નાણાકીય વર્ષ 2023-24નું બજેટ રજૂ થવાને હવે થોડો સમય જ બાકી છે. ભારતના બજેટ સાથે ઘણી રસપ્રદ વાતો પણ જોડાયેલી છે.
નવી દિલ્હીઃ નાણાકીય વર્ષ 2023-24 માટે કેન્દ્રીય બજેટ (Union Budget 2023-24) રજૂ થવામાં થોડોક જ સમય બચ્યો છે. નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ (Finance Minister Nirmala Sitharaman) 1 ફેબ્રુઆરીએ સવારે 11 કલાકે સંસદમાં બજેટ રજૂ કરશે. તે પહેલા 31 જાન્યુઆરીએ ઈકોનોમિક સર્વે રજૂ કરાશે. છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી 1 ફેબ્રુઆરીએ 11 કલાકે જ બજેટ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તમે જાણો છો કે, એવું કેમ કરવામાં આવે છે? જે બજેટને ગુપ્ત રાખવા માટે અધિકારીઓને થોડા દિવસ માટે લોક ઈનમાં રહેવું પડે છે, એક વખત એવું પણ બન્યું હતું કે, બજેટ સંસદમાં રજૂ થવાના થોડા સમય પહેલા જ લીક થઈ ગયું હતું. ચાલો જાણીએ બજેટ સાથે જોડાયેલી રસપ્રદ માહિતીઓ.
જ્યારે રજૂ થતા પહેલા લીક થઈ ગયું હતું બજેટ
વર્ષ 1950માં ગણતંત્ર ભારતનું પહેલું બજેટ તત્કાલીન નાણા મંત્રી જોન મથાઈ રજૂ કરવાના હતા. બજેટ રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં છપાઈને તૈયાર થઈ ગયું હતું. બજેટની કોપી સંસદ પહોંચે તે પહેલા જ તેનો એક બાગ લીક થઈ ગયો હતો. આ ઘટનાના કારણે ઘણો હંગામો થયો, પ્રદર્શન થયા અને તે પછી નાણા મંત્રી જોન મથાઈએ રાજીનામું પણ આપવું પડ્યું હતું. આ ઘટના પછી બજેટ છાપવાનું કામ નોર્થ બ્લોકમાં થવા લાગ્યું.

કેમ 1 ફેબ્રુઆરીએ 11 વાગ્યે રજૂ થાય છે બજેટ
ભારતમાં બજેટનો ઈતિહાસ 180 વર્ષ જૂનો છે. સૌથી પહેલા 7 એપ્રિલ, 1860માં બજેટ રજૂ કરાયું હતું. વર્ષ 1924થી બજેટ 28 કે 29 ફેબ્રુઆરીએ સાંજે 5 કલાકે રજૂ થવા લાગ્યું. સાંજે બજેટ રજૂ કરવાનો હેતુ અધિકારીઓને આરામ આપવાનો હતો. આ પરંપરા 1999 સુધી ચાલતી રહી, પરંતુ વર્ષ 2000માં એનડીએની સરકાર બની, તો તેણે આ પરંપરાને તોડતા તેને 1 ફેબ્રુઆરી કરી દીધું. તે પછીથી બજેટ 1 ફેબ્રુઆરી સવારે 11 કલાકે રજૂ કરવામાં આવે છે.

બેગમાં કેમ લવાય છે બજેટ?
બજેટ હંમેશા લાલ રંગની એક નાની બેગમાં રજૂ કરવામાં આવે છે. હકીકતમાં બજેટ શબ્દની ઉત્પત્તિ ફ્રાંસીસી શબ્દ 'બૌગેટ'થી થઈ છે, જેનો અર્થ એક નાની બેગ થાય છે. પહેલા બજેટ માત્ર અંગ્રેજીમાં રજૂ થતું હતું, પરંતુ વર્ષ 1955માં આ નિયમને બદલી દેવાયો. તેને હિંદી અને અંગ્રેજી બંનેમાં છાપવાનો નિર્ણય લેવાયો.

સૌથી નાનું બજેટ ભાષણસૌથી નાનું બજેટ ભાષણ વર્ષ 1977માં નાણા મંત્રી એચએમ પટેલએ આપ્યું છે. તેમણે માત્ર 800 શબ્દોની સાથે વચગાળાના બજેટને રજૂ કરાયું હતું. જ્યારે સૌથી લાંબુ બજેટ નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે વર્ષ 2021માં રજૂ કર્યું હતું. તેમણે 2 કલાક 40 મિનિટના ભાષણ સાથે તે રજૂ કર્યું હતું. નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ બજેટ રજૂ કરનારા બીજા મહિલા છે. આ પહેાલ વર્ષ 1970માં ઈન્દિરા ગાંધીએ બજેટ રજૂ કર્યું હતું. વર્ષ 2017માં મોદી સરકારે એક મોટો ફેરફાર કરતા રેલવે બજેટને યુનિયન બજેટ સાથે સમાવી લીધું હતું.
લેખક વિશે
વિપુલ પટેલ
વિપુલ પટેલ છેલ્લા 19 વર્ષ કરતા વધુ સમયથી પત્રકારના ક્ષેત્રમાં છે. કારકિર્દીની શરૂઆતમાં ક્રાઈમ, કોર્ટ અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું રિપોર્ટિંગ કરવા ઉપરાંત તેઓ ન્યૂઝ એડિટિંગના કામનો પણ બહોળો અનુભવ ધરાવે છે. તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી ગ્રેજ્યુએશન (બીએ વિથ ઈંગ્લિશ) કર્યું છે. ત્યારબાદ ડિપ્લામા ઈન જર્નાલિમઝ કરી પત્રકારના ક્ષેત્રમાં જોડાયા. તેઓ વેસ્ટર્ન ટાઈમ્સ, આજકાલ, સંદેશ અને દિવ્ય ભાસ્કર જેવા અખબારોમાં એડિટિંગનું કામ અને દિવ્ય ભાસ્કરની વેબસાઈટમાં પણ કામ કરી ચૂક્યા છે.... વધુ વાંચો

Read Next Story

Gujarati News - I am Gujarat: ગુજરાત, દેશ, વિદેશ, શિક્ષણ, બિઝનેસ, મૂવી, જ્યોતિષ, ધર્મ, સ્પોર્ટ્સના લેટેસ્ટ સમાચાર ઉપરાંત વાયરલ ન્યૂઝ મેળવવા માટે ડાઉનલોડ કરો IamGujaratની એપ
તમામ તાજી ખબરો માટે I am Gujarat ફેસબૂકપેજને લાઈક કરો