એપશહેર

બાસમતી ચોખા પર કોનો હક? યુરોપિયન યુનિયનમાં ભારતની અરજીથી પાકિસ્તાન ફફડ્યું

I am Gujarat 2 Nov 2020, 3:08 pm
ભારતે પોતાના બાસમતી ચોખાને GI ટેગ માન્યતા આપવવા માટે યુરોપિયન યુનિયનમાં અરજી કરી છે. આ ખબરથી પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાં હલચલ મચી ગઈ છે. તેમને ડર છે કે જો ભારતના બાસમતીને દુનિયાભરમાં ઓળખ મળી ગઈ તો તેમનો ધંધો બંધ થઈ જશે. પાકિસ્તાની ન્યૂઝપેપર 'ડૉન'મં એક ચોખાની નિકાસ કરતી કંપનીના માધ્યમથી કહેવાયું છે કે, 'આ બધું ગ્રાહકો માટે બ્રાન્ડીંગની રમત છે. જો એવો માહોલ બની જશે કે બાસમતી ચોખા માત્ર ભારતમાં જ પાકે છે તો અમારી નિકાસને મોટો ફટકો લાગશે.' ભારતના મુકાબલે પાકિસ્તાનના બાસમતી ચોખા મોંઘા વેચાય છે. ત્યાં ટેક્સટાઈલ્સ બાદ બાસમતી ચોખાની સૌથી વધુ નિકાસ થાય છે. એવામાં ભારતના આ નિર્ણયથી ચોખાના નિકાસકારો ખૂબ જ ગભરાયેલા છે.
I am Gujarat basmati


ભારતે શું કર્યો છે દાવો?
EUની ઓફિશિયલ જર્નલ અનુસાર, ભારતે પોતાના ત્યાં થનારાના બાસમતી ચોખા માટે GI ટેગ લેવા અરજી કરી છે. GI ટેગ મળવાનો મતલબ છે કે આ જાત પર ભારતનો સંપૂર્ણ અધિકાર હશે. ભારતે પોતાના આવેદનમાં કહ્યું છે કે, 'બાસમતી એક લાંબા દાણાવાળા ચોખા છે, જે ભારતીય ઉપ-મહાદ્વીપના એક ખાસ ભૌગોલિક ક્ષેત્રમાં ઉગે છે, જે વિસ્તારમાં તેની ખેતી થાય છે તે ઉત્તર ભારતનો ભાગ છે.' ભારત અનુસાર, પંજાબ, હરિયાણા, દિલ્હી, હિમાચલ પ્રદેશ અને દરેક જિલ્લામાં બાસમતી ચોખા પાકે છે. આ ઉપરાંત પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને જમ્મુ-કાશ્મીરના કેટલાક જિલ્લામાં પણ બાસમતી ચોખાની ખેતી થાય છે.

શું હોય છે GI ટેગ?
જિયોગ્રાફિકલ ઈન્ડેક્સ ટેગ એટલે કે GI ટેગ હકીકતમાં કોઈ ઉત્પાદની શરૂઆત વિશે જણાવે છે. તેનાથી આ માલુમ પડે છે કે તે કયા ભૌગોલિક વિસ્તારમાંથી આવી છે. GI ટેગ દ્વારા કોઈ ઉત્પાદની તે ખાસિયતોની જાણકારી મેળવી શકાય છે જે ખાસ રીતે તે વિસ્તારમાં થનારા ઉત્પાદનમાં થાય છે.

પાકિસ્તાનનો દાવો કમજોર શા માટે?
પાકિસ્તાનમાં GI કાયદો અસ્તિત્વમાં છે પરંતુ તે વધારે મજબૂત નથી. સ્થાનિક સ્તર પર GI માટે સારો કાયદો હોવો જોઈએ ત્યારે જ તે EUમાં જઈ શકે છે. એકવાર GI ટેગિંગમાં વ્યવસ્થા બની જાય તો સિંધ અને પંજાબ પ્રાંતોની તકરારને શાંત પાડવી મુશ્કેલી હશે. 'ડોન'ના સૂત્રોએ પુષ્ટિ કરી છે કે, સૌથી વધારે ચોખા પકવનારા આ બંને રાજ્યોનું રાજનીતિક નેતૃત્વ એક-બીજાથી છત્રીસનો આંકડો રાખે છે.

એક સમયે બાસમતીને લઈને સાથે હતા ભારત-પાકિસ્તાન
બે દાયકા પહેલાથી પણ આગળ, અમેરિકામાં પાકનારા બાસમચી ચોખાને રજીસ્ટર કરાવવાનો પ્રયાસ થયો હતો. ત્યારે વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશનમાં ભારત અને પાકિસ્તાને મળીને અમેરિકન પેટન્ટનો વિરોધ કર્યો હતો. બંને દેશ જીતી ગયા અને પછી બંને જગ્યાએ GI કાયદો બનાવવાની શરૂઆત થઈ. વર્ષ 2010માં ભારતના સાત રાજ્યોમાં ઉગનારા બાસમતી ચોખાને GI ટેગ મળ્યો. મધ્ય પ્રદેશને તેનાથી અલગ રાખવામાં આવ્યું કારણ કે ભારતને લાગે છે કે તેનાથી વિદેશમાં તેનો દાવો કમજોર પડી શકે છે. અત્યાર સુધી ઈન્ટરનેશનલ કોર્ટમાં બાસમતી ચોખાને લઈને ભારત અને પાકિસ્તાન આમને-સામને નહોતા. પરંતુ હાલના ઘટનાક્રમે બંને દેશોને ફરીથી એક-બીજા વિરુદ્ધ કરી દીધા છે.

ભારત જીત્યું તો પાકિસ્તાનની હાલત થઈ જશે ખરાબપહેલાથી જ ખરાબ અર્થવ્યવસ્થા સામે લડી રહેલું પાકિસ્તાન જો EUમાં દાવો હારી જાય છે તો તેના માટે મોટી પરેશાની ઊભી થઈ શકે છે. યુરોપને તે વાર્ષિક લગભગ અડધો બિલિયન ડોલરના ચોખા એક્સપોર્ટ કરે છે. તેના પર મોટી અસર થશે. આ ઉપરાંત મિડલ ઈસ્ટના માર્કેટમાં પણ પાકિસ્તાની બાસમતી ચોખાની ડિમાન્ડ પૂરી કરાય છે.

Read Next Story

Gujarati News - I am Gujarat: ગુજરાત, દેશ, વિદેશ, શિક્ષણ, બિઝનેસ, મૂવી, જ્યોતિષ, ધર્મ, સ્પોર્ટ્સના લેટેસ્ટ સમાચાર ઉપરાંત વાયરલ ન્યૂઝ મેળવવા માટે ડાઉનલોડ કરો IamGujaratની એપ
તમામ તાજી ખબરો માટે I am Gujarat ફેસબૂકપેજને લાઈક કરો