એપશહેર

Gujarat Assembly Election 2022: શું 30 વર્ષ પછી ગુજરાતની ચૂંટણીમાં ત્રિકોણીય મુકાબલો થવા જઈ રહ્યો છે?

Gujarat Assembly Election 2022: શું ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી 2022માં 30 વર્ષ પછી ત્રિકોણીય મુકાબલો જોવા મળી શકે છે? રાજકીય જાણકારોનું કહેવું છે કે, આમ આદમી પાર્ટી ત્રણ દાયકાઓથી બે પક્ષોની વચ્ચે ચાલતી લડાઈમાં પોતાને ત્રીજા ઉમેદવાર રજૂ કરી શકે છે. જોકે, એવું પણ કહેવાઈ રહ્યું છે કે, અનુભવી કોંગ્રેસ અને ભાજપના જનાધારમાં ફાચર મારવી એટલી સરળ નહીં હોય.

Authored byHimanshu Kaushik | Edited byવિપુલ પટેલ | TNN 4 Nov 2022, 5:18 pm

હાઈલાઈટ્સ:

  • શું ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી 2022માં આમ આદમી પાર્ટી કોંગ્રેસ અને ભાજપનો ખેલ બગાડશે?
  • ગુજરાતમાં ત્રણ દાયકાથી બે પક્ષો વચ્ચે લડાઈ રહી છે, શું આ સમીકરણ બદલાશે?
  • જાણકારોના મત મુજબ ભાજપ અને કોંગ્રેસના જનાધારમાં ફાચર મારવી એટલી સરળ નહીં હોય.
હાઈલાઈટ ટેક્સ્ટ
I am Gujarat BJP vs AAP vs Congress
ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં આ વખતે ત્રિપાંખીયો જંગ જોવા મળી શકે છે. જોકે, ભાજપ અને કોંગ્રેસની મતબેંકમાં આપ કેટલું ભંગાણ કરી શકશે તે એક સવાલ છે.
અમદાવાદ: ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણીનું પરિણામ શું હશે, એ તો મતદારો જ નક્કી કરશે. પરંતુ, આ ચૂંટણીમાં ત્રિકોણીય લડાઈ જોવા મળી શકે છે, જે ગુજરાતે ત્રણ દાયકામાં નથી જોઈ. અન્ય રાજ્યોમાં જ્યાં ઘણા પક્ષો વચ્ચે લડાઈ જોવા મળતી હોય છે, ત્યારે ગુજરાતમાં મોટા પ્રમાણમાં એક દ્વિધ્રુવીય રાજનીતિ થઈ રહી છે. વર્ષ 1990 પછી પહેલી વખત અરવિંદ કેજરીવાલની આગેવાનીવાળી આમ આદમી પાર્ટી (આપ) ગુજરાતની બે- પક્ષીય ચૂંટણી રાજનીતિ પ્રણાલીમાં ફાચર મારવાનો દાવો કરી રહી છે. જોકે, આપનો આ દાવો કેટલો સાચો સાબિત થાય છે, ટૂંક સમયમાં જ સામે આવી જશે. ભૂતકાળમાં કેશુભાઈ પટેલ, શંકરસિંહ વાઘેલા અને ચિમનભાઈ પટેલ જેવા દિગ્ગજ નેતાઓ અને પૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓએ ત્રીજી વિકલ્પ તરીકે પોતાને સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ નિષ્ફળ રહ્યા.
પ્રદેશ ભાજપ અધ્યક્ષ સી આર પાટિલે દાવો કર્યો છે કે, વર્ષ 2022 વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ અને કોંગ્રેસની વચ્ચે સીધો મુકાબલો થશે. જોકે, રાજકીય વિશ્લેષકો મુજબ ભાજપ અને આપની વચ્ચેની લડાઈ હાલમાં સામાન્ય દેખાઈ રહી છે, જ્યારે કોંગ્રેસ અપેક્ષાકૃત મૂક ખેલાડી બનેલી છે.

પીએમ નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહ જેવા ભાજપના નેતાઓએ ગત સપ્તાહોમાં ઘણી વખત રાજ્યનો પ્રવાસ કર્યો છે અને આપ સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલે પણ રાજ્યનો મોટા પ્રમાણમાં પ્રવાસ કર્યો છે. તેનાથી ઉલટું કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીની કેટલીક સભાઓ ઉપરાંત, અશોક ગેહલોત એકમાત્ર અન્ય નેતા છે, જેમણે ચૂંટણી સભાઓ કરી છે. 1990ના દાયકના મધ્યમાં ભાજપ સત્તામાં આવી ત્યાં સુધી ગુજરાતમાં ઘણી વખત એક કરતા વધુ પક્ષોએ દમ બતાવ્યો હતો. પરંતુ, ભાજપ આવ્યા પછી લડાઈ બે તરફી જ ચાલી રહી છે.

ત્રીજા વિકલ્પ માટે જગ્યા જ ન થઈ શકી
વર્ષ 1975ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ, ભારતીય રાષ્ટ્રયી કોંગ્રેસ (સંગઠન), ભારતીય જનસંઘ અને કિસાન મજદૂર લોક પક્ષ (KMLP)ને ક્રમશઃ 75, 56, 18 અને 12 બેઠકો મળી હતી. 1990ની ચૂંટણીમાં જનતા દળને 709 બેઠકો મળી હતી, ભાજપને 67 અને કોંગ્રેસને 33 બેઠકો મળી હતી. કોંગ્રેસે ત્રીજા સ્થાને રહેવા માટે અપક્ષો (11 બેઠકો) અને અન્યને જવાબદાર ઠેરવ્યા હતા. જોકે, એ વખતે ભાજપ અને જનતા દળએ ચૂંટણી પહેલા ગઠબંધન બનાવ્યું, જેનાથી સ્માર્ટ સીટ-શેયરિંગ થયું.

વર્ષ 1998ની વિધાનસબા ચૂંટણી પછીથી જ્યારે કેશુભાઈ પટેલ મુખ્યમંત્રી બન્યા, ત્યારથી ભાજપ 182 બેઠકવાળી વિધાનસમાં પૂર્ણ બહુમતી મેળવી રહી છે. 2002, 2007, 2012 અને 2017માં થયેલી ચૂંટણીઓમાં સત્તા મેળવી હતી, જેમાં કોંગ્રેસ એકમાત્ર વિપક્ષ હતી. 1985 પછી એક પણ ચૂંટણી ન જીતવા છતાં કોંગ્રેસ એક સારો વોટ શેર મેળવવામાં સફળ રહી છે.

ગુજરાત વિધાનસભામાં ભાજપનો એવો દબદબો રહ્યો છે કે, 1998 પછીથી 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી એકમાત્ર એવું ઉદાહરણ છે, જેમાં ભાજપે ત્રણ આંકડા કરતા ઓછી બેઠકો જીતી છે. 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેને 99 બેઠકો મળી હતી. જોકે, ભાજપે 2022ની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસમાં પક્ષ પલટો કરનારાઓને કારણે 111 ધારાસભ્યો સાથે ઉતરી રહી છે.

લોકસભા ચૂંટણીમાં કંઈક આવી જ રહી છે સ્થિતિ
લોકસભા ચૂંટણીઓમાં પણ ગુજરાતમાં ભાજપ અને કોંગ્રેસે 1991 પછીથી કુલ 26 બેઠકો વેચી લીધી છે. 2019 અને 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે ગુજરાતમાં કોંગ્રેસ માટે કોઈપણ બેઠક નથી છોડી. ભાજપ કે કોંગ્રેસ ઉપરાંત કોઈ અન્ય પાર્ટી લોકસભા બેઠક જીતી હોય તેવું છેલ્લા 1991માં બન્યું હતું. જેમાં જેડી(જી)એ એક બેઠક જીતી હતી.

એનસીપી અને બસપાએ અજમાવ્યું ભાગ્ય
રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (એનસીપી) અને બહુજન સમાજ પાર્ટી (બસપા) પણ ગુજરાતમાં ભાગ્ય અજમાવી ચૂકી છે. જોકે, તેમને ખાસ સફળતા નથી મળી. બસપાએ ગત ત્રણ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મોટી સંખ્યામાં ઉમેદવારો ઊભા રાખ્યા હતા. પરંતુ, 182 બેઠકોમાંથી એક પણ બેઠક પર જીત મળી ન હતી. 2007, 2012 અને 2017ની ગુજરાત વિધાસભાની ચૂંટણીઓમાં, બસપાએ ક્રમશઃ 166, 163 અને 139 ઉમેદવાર ઊભા રાખ્યા હતા.

રાજકીય વિશ્લેષક ઘનશ્યામ શાહનું માનવું છે કે, ગુજરાત બે-પક્ષીય ચૂંટણીની રાજનીતિના માળખામાંથી બહાર નીકળી રહ્યું છે. તો પણ હજુ એ જોવું રહ્યું કે, શું આમ આદમી પાર્ટીએ એક સંગઠનાત્મક માળખું તૈયાર કર્યું છે, જે વિધાનસભા ચૂંટણીની બેઠકો જીતવા માટે મજબૂત છે. તેમણે કહ્યું કે, 'ઘણા વર્ષોમાં પહેલી વખત, ભાજપને આપની લોક-સમર્થક જાહેરાતોનો જવાબ આપવા માટે મજબૂર થવું પડ્યું છે. ભાજપની પાસે ઘણી મજબૂત સંગઠનાત્મક શક્તિ છે અને કોંગ્રેસ પાસે પણ તેનો પારંપરિક સમર્થન આધાર છે. એ જોવું રહ્યું કે, રાજ્યમાં આપનો જનાધાર કેટલો મજબૂત છે.'

8 ડિસેમ્બર ગુજરાતની ચૂંટણી રાજનીતિમાં ઘણી મહત્વની સાબિત થશે. શું ગુજરાતમાં બહુપક્ષીય રાજનીતિના એક નવા યુગની શરૂઆત થશે કે ત્રીજા પક્ષના બધા દાવા માત્ર દાવા જ રહી જશે?

Read Latest Election News And Gujarati News
લેખક વિશે
Himanshu Kaushik
Himanshu Kaushik is Senior Assistant Editor at The Times of India, Ahmedabad. He reports on Wildlife and state government. He takes special interest in reporting on wildlife, especially the lions of Gir. His likes listening to music.... વધુ વાંચો

Read Next Story