એપશહેર

Earthquake Alert: ભૂકંપ આવે તેની 40 સેકન્ડ પહેલા અમદાવાદીઓને મળશે SMS એલર્ટ

ફરી એકવાર 26 જાન્યુઆરી 2001નું પુનરાવર્તન ન થાય માટે ગાંધીનગરમાં આવેલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ સેસ્મિક રિસર્ચ(ISR)ના વૈજ્ઞાનિકોએ ખાસ પ્રકારની અરલી વોર્નિંગ સિસ્ટમ વિકસાવી છે. જે કચ્છમાં એપી સેન્ટર ધરાવતા ભૂકંપના વિનાશકારી કંપનો અમદાવાદ પહોંચે તેની પહેલા જ અમદાવાદીઓને સાવચેત કરી દેશે.

TNN 6 Aug 2020, 10:15 am
અમદાવાદઃ જાન્યુઆરી 26, 2001નો એ જાહેર રજાનો દિવસ હજુ પણ ઘણા અમદાવાદીઓ ભૂલ્યા નહીં હોય જ્યારે મોટાભાગના લોકો વહેલી સવારની ઉંઘ માણી રહ્યા હતા અને ઘાતક ભૂકંપને તેમને આંખો સામે મોતના દર્શન કરાવી દીધા હતા. ચારેબાજુ તારાજી સર્જનાર આ ભૂકંપ બાદ હવે ગાંધીનગરમાં આવેલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ સેસ્મિક રિસર્ચ(ISR) ખાસ પ્રકારની અરલી વોર્નિંગ સિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યું છે જો બધુ બરાબર રહેશે તો ભૂકંપ જમીનની સપાટી પર સ્ટ્રાઈક કરશે તેની 40 સેકન્ડ પહેલા લોકોને SMS એલર્ટ મળશે.
I am Gujarat earthquake


ગાંધીનગર ISR એડવાન્સ અરલી અર્થક્વેક વોર્નિંગ(EEW) સિસ્ટમ પર કામ કરી રહ્યું છે. જેથી લોકોને તેમના મોબાઈલ ફોન મારફત ભૂકંપના આવ્યાના 40 સેકન્ડ પહેલા જાણ કરવામાં આવશે. જેથી જેટલા વધુ લોકોના જીવ બચાવી શકાય તેમજ કેટલીક મહત્વની સેવાઓ જેમ કે ગેસ અને ઈલેક્ટ્રિકસિટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને બંધ કરીને મોટી હોનારત ટાળી શકાય.

ISRના વૈજ્ઞાનિકોએ કહ્યું કે તેઓ છેલ્લા ચાર વર્ષથી ખાસ પ્રકારનું આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અલ્ગોરિધમ તૈયાર કરી રહ્યા છે. હાલ તે કચ્છમાં એપીસેન્ટર હોય તેવા નાનામાં નાના ભૂકંપને પણ 15 સેકન્ડની અંદર પકડી શકે છે અને તેના કારણે અમદાવાદ જેવા શહેર સુધી તે ભૂકંપના તરંગો પહોંચે તે પહેલા 40 સેકન્ડ જેટલો સમય મળી રહે છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ કહ્યું કે તેઓ ભૂકંપના સૌથી પહેલા કંપનને પકડી પાડવા માટેના સમયને હજુ પણ ઓછો કરીને 15 સેકન્ડથી 10-5 સેકન્ડ સુધી લઈ જવા માટે ટેક્નોલોજીને વધુ ઇમ્પ્રુવ કરવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ રીતે લોકોને બચી જવા માટે 40 સેકન્ડ ઉપરાંત વધુ 5-8 સેકન્ડનો સમય મળી રહેશે.

આ સિસ્ટમ ધરતીના પેટાળમાં આવતા ભૂકંપના પ્રથમ કંપનને ઓળખીને ભૂકંપની તિવ્રતા અંગે લોકોને જાણ કરે છે. આ સિસ્ટમ ISRએ નેશનલ તાઇવાન યુનિવર્સિટી સાથે મળીને ડીપાર્ટમેન્ટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી નવી દિલ્હીની મદદથી વિકસીત કરી છે. આ સંશોધન અંગે તાજેતરમાં ISRએ પ્રતિષ્ઠિત જર્નલ ઓફ જીયોસાયન્સમાં લેખ પ્રકાશિત કર્યો હતો. પાછલા ચાર વર્ષથી ISRના સંતોષ કુમાર, રિચા ચૌબે અને કેતન સિંહ રોય તેમજ નેશનલ તાઇવાન યુનિવર્સિટીના હિમાંશુ મિત્તલ, યી-મીન વુ અને અર્થ સાયન્સ મંત્રાલયના અજય પ્રતાપ સિંહ આ અલ્ગોરિધમને ટ્રેનિંગ આપી રહ્યા છે. જે ISRના ચોવિસ કલાક મોનિટરિંગ સેન્ટરમાં કચ્છ રીજનમાં આવતા 3થી 5.2 રીચર સ્કેલ ભૂકંપની પેટર્ન પર કામ કરે છે. ISRના એક ઉચ્ચ અધિકારીએ કહ્યું કે AIના અલ્ગોરિધમને ટ્રેનિંગ આપવી ખૂબ જ અઘરું છે કેમ કે દર વખતે આવતા ભૂકંપ 3થી 5.2ની તિવ્રતાના નથી હોત. જોકે અમે હાલ આ સિસ્ટમના એડવાન્સ્ડ સ્ટેજ પર પહોંચી ગયા છીએ.

તો આખરે કઈ રીતે આ અલ્ગોરિધમ કામ કરે છે? ધરતીકંપ બે પ્રકારના કંપનથી આવે છે જેમાં પહેલો P વેવ હોય છે જેમાં ફોલ્ટ લાઈન વચ્ચે કંપન પેદા થઈને ખડકોનું નિર્માણ થાય છે. જે સમાન્ય રીતે S વેવ કરતા 1.5 ગણા ઝડપથી આગળ વધે છે. જ્રયારે બીજા S પ્રકારના વેવ ખૂબ જ વિનાશકારી હોય છે.

આને બીજી રીતે સમજીએ તો P વેવ વીજળી જેવા છે જેનો પ્રકાશ તો તરત જ દેખાઈ જાય છે પરંતુ તેનો અવાજ થોડીવાર પછી આવે છે. તેથી જો આપણે માનીએ કે અમદાવાદથી 270 કિમી દૂર જો ભૂકંપ આવે છે તો આ સિસ્ટમ તેના P વેવને જલ્દીથી ડિટેક્ટ કરી તેના આધારે ભૂકંપની તિવ્રતાને માપીને એલર્ટ આપશે. આ કામ માટે 15 સેકન્ડ જેટલો સમય લેશે. જ્યારે આ ભૂકંપના S વેવને અમદાવાદ સુધી પહોંચતા 55 સેકન્ડ જેટલો સમય લાગે છે. તેથી 15 સેકન્ડના તફાવતને દૂર કરતા અમદાવાદમાં રહેતા લોકોને 40 સેકન્ડનો સમય મળશે. તેથી લોકો તાત્કાલિક ધોરણે લિફ્ટ અને તૂટી પડે તેવી જગ્યાએથી દૂર થઈ જઈ શકે છે અને ક્યાંક આશરો લઈ શકે છે.

Read Next Story

Gujarati News - I am Gujarat: ગુજરાત, દેશ, વિદેશ, શિક્ષણ, બિઝનેસ, મૂવી, જ્યોતિષ, ધર્મ, સ્પોર્ટ્સના લેટેસ્ટ સમાચાર ઉપરાંત વાયરલ ન્યૂઝ મેળવવા માટે ડાઉનલોડ કરો IamGujaratની એપ
તમામ તાજી ખબરો માટે I am Gujarat ફેસબૂકપેજને લાઈક કરો