એપશહેર

Food Poisoning: અમદાવાદની જાણીતી હોસ્પિટલની તાકીદ, આ બીમારીના લક્ષણો અને કેસમાં વધારો; જાણો ઇલાજ

Treatment for Food Poisoning: ભારતમાં ઉનાળાની સિઝન અને લગ્નગાળા દરમિયાન ફૂડ પોઇઝનિંગના કેસમાં વધારો થાય છે. અમદાવાદની અપોલો હોસ્પિટલ દ્વારા ડાયરિયા, ઉલટી અથવા પેટમાં દુઃખાવાની અવગણના નહીં કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

Authored byહેતલ ડાભી | I am Gujarat 14 Jun 2022, 12:37 pm
Treat Food Poisoning at Home: મોટાંભાગના કેસોમાં ફૂડ પોઇઝનિંગ થયું હોય તો દવાઓ વગર જ તેનો ઇલાજ થઇ જતો હોય છે, તમે આ દરમિયાન ફ્લૂઇડ્સ અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ (electrolytes) વધુ પ્રમાણમાં લઇ દુઃખાવો અને અન્ય લક્ષણો દૂર કરી શકો છો. અમદાવાદની અપોલો હોસ્પિટલે તાકીદ કરી છે કે, ઉનાળામાં અને ખાસ કરીને લગ્નગાળામાં ભારતમાં ફૂડ પોઇઝનિંગ, ડાયરિયા, ઉલટીના કેસો સૌથી વધુ જોવા મળે છે. તેથી જ પેટના દર્દને લગતાં કોઇ પણ લક્ષણોને અવગણવા ના જોઇએ.
I am Gujarat apollo hospital ahmedabad warns about the cases of food poisoning know its symptoms and treatments
Food Poisoning: અમદાવાદની જાણીતી હોસ્પિટલની તાકીદ, આ બીમારીના લક્ષણો અને કેસમાં વધારો; જાણો ઇલાજ


નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ડાયાબિટીસ એન્ડ ડાયજેસ્ટિવ એન્ડ કિડની ડિઝિઝ (National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases- NIDDK) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી ગાઇડલાઇન અનુસાર, ફૂડ પોઇઝનિંગ થવાથી દર્દીને તાત્કાલિક વોમિટિંગ શરૂ થઇ જાય છે અથવા ભૂખ ઓછી થઇ જાય છે. જ્યારે તમારું પેટ સ્વસ્થ થઇ જાય ત્યારબાદ તમે નોર્મલ ડાયેટ (normal diet) ફરીથી શરૂ કરી શકો છો. જો બાળકમાં ફૂડ પોઇઝનિંગના લક્ષણો જોવા મળે જેમ કે - વોમિટિંગ અથવા ડાયરિયા કે સતત પેટમાં દુઃખાવો તો તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.

માયોક્લિનિક (Mayoclinic.org) અનુસાર, ફૂડ પોઇઝનિંગના નિદાન માટે દર્દી કેટલાં સમયથી બીમાર છે, તેમાં જોવા મળતાં અન્ય લક્ષણો અને કેવો ખોરાક લેવાથી બીમારી થઇ છે તેની ચકાસણી અત્યંત જરૂરી છે. ડોક્ટર ડીહાઇડ્રેશનના લક્ષણો પરથી કેવા પ્રકારની દવા કે ઇલાજ કરવો જોઇએ તે નક્કી કરે છે. તમારાં લક્ષણો અને મેડિકલ કન્ડિશન (symptoms and health history) બાદ ડોક્ટર અમુક પ્રકારના ટેસ્ટ જેમ કે, બ્લડ ટેસ્ટ, સ્ટૂલ કલ્ચર અથવા પેરાસાઇટ એક્ઝામિનેશન (stool culture or examination for parasites) કરે છે ત્યારબાદ જ તેનું નિદાન શક્ય છે.

અહીં, ફૂડ પોઇઝનિંગથી બચવા, તેના લક્ષણો, જાણકારી અને બાળકો સહિત વયસ્કોમાં આ પ્રકારના લક્ષણો જોવા મળે તો શું કરવું જોઇએ, હોમ રેમેડીઝ વિશે માહિતી આપવામાં આવી છે.

(તસવીરોઃ પિક્સાબે.કોમ, ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા)

​ફૂડપોઇઝનિંગની સારવાર

ખોરાકને બદલે વધુમાં વધુ લિક્વિડ (Fluids and electrolytes) લો, મિનરલ્સ જેમ કે સોડિયમ, પોટેશિયમ અને કેલ્શિયમ શરીરમાં ફ્લૂઇડને બેલેન્સ કરવામાં મદદ કરે છે. જો બાળકો કે કિશોરોમાં વધુ સમય સુધી ડાયરિયા અથવા ઉલટીની ફરિયાદ રહે તો તાત્કાલિક ડોક્ટરની સારવાર લો.

એન્ટીબાયોટિક્સ (Antibiotics) વાઇરસથી થયેલા ફૂડ પોઇઝનિંગ (food poisoning caused by viruses)ને દૂર કરવામાં મદદ કરશે. લિસ્ટરિયા (listeria) એટલે કે, બેક્ટેરિયાના કારણે થયેલા ફૂડ પોઇઝનિંગને હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન એન્ટી-બાયોટિક્સથી જ ઠીક કરી શકાય છે. આ કેસમાં જેટલી ઝડપથી સારવાર મળશે તેટલી જ ઝડપથી દર્દી સાજો થશે.

બાળકો માટે રાખો આટલું ધ્યાન

પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન એન્ટી-બાયોટિક્સની મદદથી તાત્કાલિક ઇન્ફેક્શન દૂર કરવું જરૂરી છે, જેથી ગર્ભસ્થ શિશુને નુકસાનથી બચાવી શકાય.

જો નાના બાળકને ફૂડ પોઇઝનિંગ થયું હોય તો ઓરલ રિહાઇડ્રેશન (oral rehydration) - પીડિયાલાઇટ (Pedialyte), નેચરાલાઇટ (Naturalyte), ઇન્ફાલાઇટ (Infalyte) અને સેરેલાઇટ્સ (CeraLyte) આપો, પરંતુ તે ડોક્ટરની જાણકારી અનુસાર જ આપવાનો આગ્રહ રાખો. ખાસ કરીને એકથી બે વર્ષના બાળકોને કોઇ પણ પ્રકારના ઘરેલૂ ઉપાય નહીં અજમાવતા ડોક્ટરની સલાહથી જ સારવાર આપવી જોઇએ. દૂધ પીતાં બાળક માટે બ્રેસ્ટ મિલ્ક (breast milk) સારો ઉપાય છે.

લક્ષણો ઓળખી તાત્કાલિક સારવાર લો

View this post on Instagram A post shared by Apollo Hospitals, Ahmedabad (@apollohospitals_ahd)

​ફૂડ પોઇઝનિંગના લક્ષણો અને કારણો

  • ઉલટી
  • ઉબકાં
  • ડાયરિયા
  • પેટનો દુઃખાવો
  • તાવ

જવાબદાર બેક્ટેરિયા

પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને ડ્રિંક્સમાં જોવા મળતાં Campylobacter bacteria ફૂડ પોઇઝનિંગ માટે જવાબદાર હોય છે. આ સિવાય કેટલાંક કાચા શાકભાજી અથવા રૉ મીટ્સમાં Escherichia coli હોય છે. ઉપરાંત મીટ્સ અને સોફ્ટ ચીઝમાં લિસ્ટરિયા, શૅલ ફિશમાં નોરોવાઇરસ (Norovirus), પોલ્ટ્રી અને ઇંડામાં સલ્મોનેલા (Salmonella), ડેરી પ્રોડક્ટ્સ અને કેન ફૂડમાં રહેલા Staphylococcus aureus જેવા બેક્ટેરિયા ફૂડ પોઇઝનિંગ માટે જવાબદાર છે.

ફૂડ પોઇઝનિંગથી બચવા શું કરશો?

NIDDK અનુસાર, ખોરાકને યોગ્ય રીતે સ્ટોર, રાંધવાથી અને સ્વચ્છ કર્યા બાદ જ પકાવવાથી ફૂડ પોઇઝિનંગથી બચી શકાય છે. જેમ કે,

  • રૉ મીટ, પોલ્ટ્રી, સીફૂડ અથવા ઇંડાને અન્ય ખોરાકથી દૂર રાખો
  • સલાડ બનાવીને રૉ મીટ અથવા પોલ્ટ્રીથી દૂર રાખીને રેફ્રિજરેટ કરો
  • એવા ખોરાક જે ઝડપથી બગડી જવાની શક્યતાઓ હોય તેને રેફ્રિજરેટમાં રાખો અથવા ડીપ ફ્રિઝ કરો
  • ખોરાક રાંધતા, સમારતા કે તૈયાર કરતાં પહેલાં તમારાં હાથ સાબુ કે લિક્વિડ સેનિટાઇઝરથી ધૂઓ
  • ફ્રૂટ્સ અને વેજીટેબલ્સને ખાતા, રાંધતા કે કટ કરતાં પહેલાં યોગ્ય રીતે ધૂઓ
  • ખોરાકમાં રહેલા જોખમી માઇક્રોબી (harmful microbes)ને દૂર કરવા માટે ખોરાકને લાંબા સમય સુધી અને હાઇ ટેમ્પરેચર પર રાંધો
  • વાસણને યોગ્ય રીતે સાફ કરો
  • બહારનો ખોરાક ઓછો ખાવ, એવા ખોરાક જે બે કલાક અગાઉ રાંધીને મુક્યા હોય અથવા 90 ડિગ્રીથી ઓછા તાપમાન પર પકાવ્યા હોય તેને ના ખાવ

​​લાઇફસ્ટાઇલ અને હોમ રેમેડીઝ

માયોક્લિનિક (Mayoclinic.org) અનુસાર, મોટાંભાગના કેસમાં ફૂડ પોઇઝનિંગ કોઇ પણ પ્રકારની ટ્રીટમેન્ટ વગર જ 48 કલાકમાં રાહત મળી શકે છે. આ દરમિયાન દર્દીએ ડીહાઇડ્રેશનથી બચવું જોઇએ, જેથી પોઇઝનિંગના લક્ષણો દૂર થઇ શકે.

  • તમારાં પેટને સ્વસ્થ થવા દો અને અમુક કલાક સુધી ખાવા-પીવાનું ટાળો
  • પાણી થોડી થોડી વારે પીવો, આઇસ ચીપ્સ લો. ક્લિયર સોડા અથવા સોફ્ટ ડ્રિંક્સ પીવો.
  • તમારાં ડોક્ટરે જણાવ્યા અનુસાર, પ્રોબાયોટિક્સ લો
  • સાજાં થયા બાદ તાત્કાલિક નોર્મલ ફૂડ લેવાનું શરૂ ના કરી દો, લૉ-ફેટ, સરળતાથી પચી જાવ તેવો હળવો ખોરાક લો. જેમ કે, સોડા, ટોસ્ટ, ગ્લેટિન, કેળાં અથવા ઢીલા રાંધેલા ભાત.
  • એવો ખોરાક ટાળો જેનાથી ઉબકાં કે ઉલટી થવાની શક્યતાઓ વધી જાય
  • ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, કેફિન, આલ્કોહોલ, નિકોટિન અથવા ફૅટી ખોરાક લેવાનું ટાળો
  • પુરતો આરામ કરો.

નોંધઃ આ લેખ સામાન્ય જાણકારી માટે છે, તે કોઇ પણ પ્રકારે દવા કે ઇલાજનો પર્યાય હોઇ શકે નહીં. વધુ માહિતી માટે તમારાં ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.

લેખક વિશે
હેતલ ડાભી
હેતલ ડાભી 13 વર્ષથી વધુનો અનુભવ ધરાવતી જર્નાલિસ્ટ છે જેઓએ તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત અમદાવાદના એક લોકલ ન્યૂઝપેપર સાથે વર્ષ 2007માં કરી હતી. કારકિર્દીની શરૂઆતથી લઇ અત્યાર સુધી તેઓએ ક્રાઇમ, બિઝનેસ, ટેક્નોલોજી, પોલિટિક્સ, ઇન્ટરનેશનલ અફેર્સ, ટ્રાવેલ, ફેશન, લાઇફસ્ટાઇલ જેવા વિવિધ સેક્શનમાં કામ કર્યુ છે. હાલમાં તેઓ લાઇફસ્ટાઇલ સેક્શનમાં છેલ્લાં એક વર્ષથી કામ કરે છે. જ્યાં તેઓના અનુભવના આધારે વિવિધ માહિતી અને રસપ્રદ આર્ટિકલ્સ લખી રહ્યા છે જે વાચકોને સતત નવી નવી માહિતી સાથે જકડી રાખે છે. જર્નાલિઝ્મ ઉપરાંત હેતલ ડાભીને વાંચન, લેખન અને ડાન્સનો શોખ છે. તેઓના સાહિત્ય પ્રત્યેના લગાવ અને સતત કંઇક નવું લખવા તેમ જ વાંચવાના શોખથી તેઓ એક પરિપક્વ લેખિકા છે અને આ જ બાબતની ઝલક તેમના કામમાં પણ સરળતાથી જોવા મળે છે.... વધુ વાંચો

Read Next Story