એપશહેર

પાકિસ્તાને કાશ્મીર જ નહીં જુનાગઢ અને સરક્રીક પર આ કારણે કર્યો દાવો

પોતાના નવા નકશામાં પાકિસ્તાને ગુજરાતના વિસ્તાર જૂનાગઢ અને સર ક્રીકને શામેલ કર્યા છે, આખરે શું છે આ વિવાદ

I am Gujarat 4 Aug 2020, 11:24 pm
પાકિસ્તાન મંગળવારે પોતાનો નવો પૉલિટિકલ નકશો રજૂ કર્યો છે. આના દ્વારા પાકિસ્તાનનો પ્રયત્ન છે કે, ભારતની સાથે જે ક્ષેત્રો માટે તેનો વિવાદ છચે, તેના પર પોતાનો દાવો ઠોકી શકે. સહજપણે આ નકશામાં કાશ્મીરનો વિસ્તાર શામે છે અને સિયાચિન પર પાકિસ્તાને ખુલીને દાવો કર્યો છે. જોકે, દંગ કરનારી વાત એ છે કે, પાકિસ્તાને જ કાશ્મીર જ નહીં પણ ગુજરાતના હિસ્સાઓને પણ પોતાના ગણાવ્યા છે. જૂનાગઢ અને માણાવદર, જેને 1948માં જનમતસંગ્રહ બાદ ભારતમાં વિલય કરી દેવામાં આવ્યા હતા તેને પણ પાકિસ્તાને પોતાના નકશામાં દેખાડ્યા છે. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે, દરિયા સાથે જોડાયેલા આ વિસ્તારોની સંપદાઓ પર પાકિસ્તાનની નજર છે એટલે તેણે આ પગલું ભર્યું છે. અહીં જાણીએ કે, જૂનાગઢ, માણાવદર અને કચ્છના રણમાં સરક્રીક પર પાકિસ્તાન કેમ દાવો કરી રહ્યું છે -
I am Gujarat why pakistan claims on junagadh manavadar of gujarat and sir creek in rann of kutch
પાકિસ્તાને કાશ્મીર જ નહીં જુનાગઢ અને સરક્રીક પર આ કારણે કર્યો દાવો


સર ક્રીક પર ખુલીને કર્યો દાવો

પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહમૂદ કુરેશીએ કહ્યું કે, સર ક્રીકમાં હિન્દુસ્તાન જે દાવો કરતું હતું, નકશામાં તેને ફગાવી દેવાયું છે. પાકિસ્તાનનો દાવો છે કે, તેની સરહદ પૂર્વ તટ તરફ છે જ્યારે ભારતનો દાવો છે કે તે પશ્ચિમ તરફ છે. પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે, અહીં ભારત તેના સેંકડો કિલોમીટરના EEZ પર કબજો કરવા માગે છે.


70 વર્ષથી સર ક્રીક અંગે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. કચ્છના રણના દલદલના વિસ્તારમાં સર ક્રીક 96 કિમી પહોળો પાણીથી જોડાયેલો મુદ્દો છે. પહેલા તેને બાણ-ગંગાના નામથી ઓળખવામાં આવતો હતો. તે અરબ સાગરમાં ખુલે છે અને એક રીતે ગુજરાતના રણને પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતથી અલગ કરે છે. આ અંગે કચ્છ અને સિંધની વચ્ચે દરિયાઈ સીમા પર વિવાદ છે.

ખાસ વાત એ છે કે, સર ક્રીક માછીમારો માટે મહત્વની સંપદા છે અને તેને એશિયાનું સૌથી મોટું ફિશિંગ ગ્રાઉન્ડ માનવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, શક્ય છે કે, અહીં ઑઈલ અને ગેસ પણ હોય. પાકિસ્તાનનો દાવો છે કે, 1914માં સિંધ સરકાર અને કચ્છના રાવ મહારાજ વચ્ચે થયેલા બૉમ્બે સરકાર રિઝૉલ્યૂશન અંતર્ગત આખું ક્રીક પાકિસ્તાનનું છે. રિઝૉલ્યૂશન અંતર્ગત બંને વિસ્તારોની વચ્ચેચ સરહદ ક્રીકના પૂર્વ તરફ કરવામાં આવી જ્યારે ભારતનો દાવો છે કે, 1925માં બનેલા નકશા અનુસાર તે વચ્ચે છે.

આ કારણે ભડક્યું પાકિસ્તાન

1947માં 15 ઑગસ્ટના રોજ અંગ્રેજોએ આઝાદીની બરાબર પહેલા સુધી જમ્મૂ-કાશ્મીર અને હૈદરાબાદ ઉપરાંત ગુજરાતના જૂનાગઢમાં શામેલ હોવા પર નિર્ણય નહોતો કર્યો. જૂનાગઢમાં આશરે 80 ટકા વસ્તી હિન્દુ હતી અને ભારત સરકારના પ્રયત્નો હતો જૂનાગઢના નવાબ મોહમ્મદ મહાબત ખાનજી III ભારતની સાથે આવે પરંતુ તેઓ રાજી ન થયા. તેમણે 15 સપ્ટેમ્બર 1947ના રોજ પાકિસ્તાનમાં વિલયનો નિર્ણય લીધો. આ નિર્ણયથી જૂનાગઢની જનતા ભકડી ગઈ અને રાજ્યમાં ઘણી જગ્યાએ નવાબના શાસન વિરુદ્ધ લોકોએ બળવો કર્યો. આથી નવાબ પોતાના પરિવાર સાથે કરાંચી જતા રહ્યા. ત્યારબાદ સરદાર પટેલે પાકિસ્તાન સાથે જૂનાગઢના વિલયની મંજૂરીને કરવા અને જનમત સંગ્રહ કરાવવા કહ્યું. જ્યારે પાકિસ્તાને ના પાડી દીધી તો સરદાર પટેલે 1 નવેમ્બર 1947ના રોજ જૂનાગઢમાં ભારતીય સેના મોકલી દીધી. ત્યારબાદ તે જ વર્ષે ડિસેમ્બરમાં ત્યાં જનમત સંગ્રહ થયો અને 99 ટકા લોકોએ ભારતમાં રહેવાનું પસંદ કર્યું. તેમ છતાં પાકિસ્તાને હવે તેને પોતાના નકશામાં શામેલ કરી દીધું છે.

માણાવદર પર પણ દાવો

જૂનાગઢની જેમ જ માણવદરમાં પણ 22 ઑક્ટોબર 1947ના રોજ ભારતે સત્તા સંભાળી લીધી અને ભારતીય પોલીસ ફોર્સ માણાવદર પહોંચી ગઈ. અહીંના ખાન સાહિબ ગુલામ મોઈનુદ્દીને ખાન્જીએ પણ પાકિસ્તાનમાં શામેલ થવાનું સ્વીકારી લીધું હતું. જોકે, જૂનાગઢના અંતર્ગત આવવાને કારણે માણાવદરની પાસે તેનો અલગ અધિકાર નહોતો. ખાન સાહિબને સોનગઢમાં નજરબંધ કરવામાં આવ્યા. અહીં કાર્યકારી પ્રશાસક તેનાત કરવામાં આવ્યા અને પછી રાયશુમારી કરાવવામાં આવી જેમા ભારતના સમર્થનમાં વોટ પડ્યા. ત્યારબાદ 15 ફેબ્રુઆરી 1948એ તેનો ભારતમાં વિલય કરાયો.

Read Next Story